De betekenis van lijden

Categories Psychiatrie2 Comments

Iedereen krijgt in zijn of haar leven te maken met lijden. Meestal leren we hier goed mee omgaan, of is het lijden nog te dragen. Maar soms weten we niet hoe, of ondervinden we zoveel lijden dat we er niet meer mee kunnen dealen. Vroeger waren er een paar oplossingen voor dit probleem.

Het geloof bijvoorbeeld; dit kon zin geven aan lijden. Jezus die aan het kruis is gestorven, dat geeft een medestander. De poort naar het paradijs is nauw en de weg is smal, is een uitspraak in de Bijbel. Door je lijden betekenis te geven is het beter te dragen. Daarnaast was de sociale samenhang groter. Familiebanden waren over het algemeen sterker en er was meer tijd voor elkaar. Mensen om je heen hadden vaak de tijd om met je over je problemen te praten. Drugs werd voor de Tweede wereldoorlog niet veel gebruikt in Nederland, maar alcohol kon ook een vluchtmiddel zijn als de problemen te zwaar werden.

Nu zijn we meer op onszelf aangewezen. Ons gezondheid, en ook onze geestelijke gezondheid, is onze eigen verantwoordelijkheid. Lijden heeft weinig betekenis in onze cultuur. Het is iets waar we liever niet over praten, in een poging ons succesvolle masker intact te houden.

Op zoek naar een ‘quick fix’ gebruiken we meditatie soms als een vlucht. Of drugs, alcohol, feesten, seks. Als dat niet helpt dan gaan we naar de psychiater. Hij heeft vast iets om ons snel te verlossen van die vervelende gevoelens. Zoals CGT (Cognitieve Gedragstherapie), een snelle en kosteneffectieve methode, waarmee we in 8 sessies al van ons lijden verlost kunnen zijn.

Dan kunnen we daarna snel verder met onze carrière, die ervoor gaat zorgen dat we in de toekomst veel geld kunnen gaan verdienen, waardoor we de spullen kunnen kopen die we willen. Die status die erbij komt is mooi meegenomen. Die geeft ons eindelijk het zelfvertrouwen wat we zo missen; iedereen zal ons bewonderen, we zullen de beste zijn, we hebben de competitie met onze vrienden en buren gewonnen. Dat is het geluk waar we tegenwoordig naar streven. Lijden en betekenisgeving past niet in dat plaatje van snel succes.

Om een leven betekenis te geven is lijden onontbeerlijk. Hoe weet je dat je sterk bent als je nooit moeilijke situaties meemaakt? Hoe weten we dat we compassievolle mensen zijn als onze naasten nooit problemen hebben? Onze levens zijn leeg zonder lijden.

Jarenlang ging ik gebukt onder lijden. Ik meldde me hiervoor bij de GGZ , maar niemand kon me uitleggen wat ik met dit gevoel moest doen. Ik kreeg wel medicatie en kalmeringsmiddelen, waarbij ik vooral erg blij was met de laatste. In dromenland kon ik mijn moeilijke gevoelens verdoven. Erover praten mocht niet, omdat ik psychoses had gehad. Praten zou alleen maar moeilijke gevoelens los kunnen maken waar ik meer van in de war zou kunnen raken.

Daar was ik dus alleen in mijn bed, met mijn pillen, kat en moeilijke gevoelens, niemand om mijn gevoelens mee te delen. Zelfs voor mijn familie schaamde ik me teveel.

Mijn lijden ging alleen niet weg door al die pillen. Sterker nog, hoe meer en hoe zwaardere medicatie ik kreeg, hoe meer spanning, angst en waanideeën ik leek te krijgen. De spanning bouwde zich op in mijn lichaam en wilde eruit.

Door al die zware medicatie kon ik niets meer. Ik maakte daarom ook niets meer mee. Mijn zelfvertrouwen was zo laag dat ik geen enkel risico meer nam. Een risico nemen zou ook in houden dat er iets mis zou kunnen gaan en ik nog meer zou lijden. Daar was geen ruimte meer voor. Uiteindelijk bestond mijn leven daarom uit mandala’s kleuren bij dagbesteding, eten, slapen, op de bank zitten en voor me uit staren. Geen werk en vrienden meer over. Dat was pas echt lijden.

Uiteindelijk kwam er gelukkig een ommekeer in mijn leven waardoor ik besloot met alle medicatie te stoppen, afscheid te nemen van het GGZ en zelf verantwoording te nemen voor mijn leven, inclusief alle moeilijke gevoelens die daarbij kwamen kijken. Mijn innerlijke pijn die ik altijd had was genezen. Ik voelde dat ik dit zelf kon en moest gaan doen.

Maar mijn reis was nog niet over. Ik was niet voor niets ziek geworden, en ik had nog veel oude pijn in mezelf zitten. Ook had ik jarenlang niet meer geleerd om om te gaan met allerlei situaties, van werk tot vriendschap. Alles moest ik opnieuw leren en dat ging niet zonder slag of stoot. Soms op het randje van psychose, of met extreem veel spanning in mijn lichaam. Sociale situaties die ik maar bleef overdenken en analyseren wat me soms bijna tot waanzin kon drijven.

Nu zit ik weer in een lastige fase in mijn leven, en ineens was ik het weer helemaal zat. Elke keer die moeilijke gevoelens accepteren, doorleven, loslaten, ik had er even helemaal geen zin meer in. Tot ik me herinnerde hoe mijn leven er een paar jaar geleden uit zag. Geen moeilijke gevoelens, geen leven. En ineens kon ik diepe dankbaarheid voelen voor deze gevoelens. Deze gevoelens die het mijn leven waard maken om echt te leven.

Ik schrijf graag over psychiatrie; in de tijd dat ik in de psychiatrie zat werd ik niet beter maar vooral zieker. Ik heb zelf ondervonden dat het beter kan!


2 thoughts on “De betekenis van lijden

  1. Een mooie zienswijze!
    Tijdelijk lijden leidt tot inzichten, vaak.
    Ik wil ook zeggen dat ik niet geloof in een langdurig martelaarschap of in een vorm van zelfkastijding. Dat zou een onttrekken van de maatschappij inhouden! “Even” een door het lijden veroorzaakte afstand van de wereld om ons heen is niet verkeerd. Een acceptabel isolement kàn m.i.

    1. Nee, daar geloof ik inderdaad ook niet in. Het leven is een dynamisch proces, een golfbeweging, waarin lijden en geluk elkaar afwisselen. Juist die afwisseling maakt het ook mooi vind ik. Jezelf wentelen in martelaarschap of zelfmedelijden trekt iemand in een diep zelfgegraven gat. Zonde om daar in te zitten. Maar jezelf even terug trekken, contempleren over alles, dat is denk ik wel gezond ja. Daar mag ook meer ruimte voor komen in de maatschappij vind ik, te beginnen op school. Even niks, gewoon zijn met je gedachten kan erg fijn zijn.

Geef een reactie