Zorg in Indonesie versus zorg in Nederland

Categories Indonesië0 Comments

Ik wilde hier mijn gedachten plaatsen over het verschil, maar vooral de overeenkomsten tussen de psychiatrische zorg in Indonesië en in Nederland. De omstandigheden in Indonesië kunnen namelijk heel slecht zijn, maar ook in Nederland kan de zorg veel beter.

Ik dacht hier al maanden over na maar ik voelde me misselijk worden als ik eraan dacht. Ik voelde tegenstand in mijn lichaam als ik de connectie wilde maken tussen hier en daar. Het komt dichtbij mijn eigen gevoel en ervaringen. Het was teveel voor me als ik dacht aan al die mensen die nu opgesloten zitten. Dwangmedicatie krijgen. Of erger, electroshocks krijgen onder dwang. Dat mensen te weinig of kwalitatief slecht voedsel krijgen. Dat ze nog getraumatiseerder worden door de dwangbehandeling die ze krijgen. Dat trauma’s vaak de oorzaak zijn dat deze kwetsbare en beschadigde mensen onnodig opgesloten zitten.

Er zijn genoeg uitzendingen geweest van bijvoorbeeld Zembla over misstanden in de psychiatrie in Nederland. Of artikelen over ‘pasung’, het opsluiten van een psychiatrisch patient door zijn familie in een hutje op het erf in Indonesië. Helaas doen we dit ook nog steeds in Nederland. Onhandelbare mensen kunnen nog steeds worden opgesloten in de isoleercel. Tot enkele jaren geleden soms jarenlang. Ik ben ontzettend dankbaar dat ik nooit de ervaring heb gehad van eenzame opsluiting in een isoleercel, laat staan jarenlang. Ik weet zeker dat mijn verstand dat nooit had kunnen overleven.

Nu is het gebruik van isolatie in Nederland teruggedrongen (niet verdwenen) en dit lijkt een mooi resultaat. Maar wat gebeurt er nu met deze mensen? Krijgen ze een gedwongen depot, een maandelijkse injectie met antipsychotica? Dit klinkt mooi. Iemand is dan vrij om gaan en te staan waar ze willen. Ze zijn weer in staat contact te maken met hun medemens, dat contact wat wij allemaal als mens zo nodig hebben. Maar voor veel mensen voelt antipsychotica als een chemische dwangbuis. Zoals voor mij bijvoorbeeld. Jarenlang kreeg ik zoveel medicatie dat contact maken niet eens meer lukte. Ik voelde me opgesloten in mezelf. Ik kreeg geen contact meer met mijn kern, laat staan dat ik contact wist te maken met anderen. Nog nooit heb ik me zo eenzaam gevoeld, midden tussen mensen die van me hielden.

Natuurlijk hoop ik dat deze mensen goede zorg krijgen. Zorg voor de innerlijke pijn die ze voelen, liefde mogen voelen zodat die pijn kan helen. Dat daar tijd en aandacht voor is. Maar ik ben bang van niet. Traumatherapie wordt vaak gegeven aan mensen met lichte klachten. Het kost veel tijd en geld om deze therapie aan mensen te geven met zware problematiek. De GGZ is ze daarom liever kwijt dan rijk. Ook is de zorg ontoegankelijker geworden door de snelle afbouw van bedden en de te langzame opbouw van ambulante zorg, lange wachtlijsten en het eigen risico.

Vaak wordt nog steeds niet onderkent dat traumatherapie effectief kan zijn bij psychotische klachten. Nog steeds wordt de nadruk gelegd op medicatie, terwijl wel aangetoond is dat dit effectief kan zijn. Ook de Finse methode Open Dialogue geeft erg goede resultaten bij psychotische klachten.

Ik ben niet tegen medicatie. Medicatie als (tijdelijke) ondersteuning in een enorm zwaar proces kan heel fijn zijn. Als het maar iemands goed geïnformeerde keuze is. Maar medicatie om lastige mensen rustig te krijgen, en om pijn te onderdrukken, om iemand niet te laten voelen wat iemand wel zou moeten leren voelen om te helen, en om te genezen, is misbruik van deze middelen.

Hierover heb ik gesproken met Citra Dewi. Citra komt oorspronkelijk uit Indonesië maar woont sinds enkele jaren in Nederland. Een paar maanden geleden heeft ze een psychiatrisch ziekenhuis bezocht in Bekasi, wat naast de hoofdstad Jakarta ligt. De omstandigheden waarin de patiënten verbleven waren schokkend voor haar; ze zag mensen vastgeketend liggen, gedrogeerd, opgesloten, vermagerd. Er leken geen verplegers te zijn of dagactiviteiten. Dit in tegenstelling tot wat ik eerder in Lombok heb gehoord; hier werd een psychotische man door zijn omgeving verzorgd. Hij kwam op een gegeven moment vanzelf weer uit zijn psychose en het gaat weer goed met hem. Die acceptatie en ondersteuning van iemand die in zijn eigen proces zit vond ik erg mooi en inspirerend.

Hoe komt het dat er zo’n grote tegenstelling is? Indonesië is een land van extremen. Er is niet een cultuur in Indonesië, het land is een verzameling van culturen, godsdiensten, talen. Ook de manier waarop mensen leven is extreem verschillend. Zo leven mensen op het platteland in bijvoorbeeld Madura vaak erg zelfvoorzienend; mensen bouwen hun eigen huis, op eigen grond. De kippen eten het afval op en hun uitwerpselen worden weer gebruikt als mest. Mensen hebben weinig geld of goederen nodig en hebben erg veel tijd voor elkaar. De sociale ondersteuning is heel groot. In Madura heb ik daarover een interview gehad met een sjamaan. Daar wil ik de volgende keer over schrijven. In Jakarta is het andere uiterste; mensen staan hier dagelijks 2 tot 3 uur in de file om naar hun werk te rijden. Ze werken de hele dag, en verdienen geld voor hunzelf en soms ook voor familie die elders in Indonesië woont. De druk is enorm hoog. Tijd voor andere dingen dan werk is er nauwelijks.

Citra noemt dat ook op. In Jakarta is er geen tijd om je familielid te verzorgen. Deze wordt dan naar een instelling gebracht waar ze verzorgd worden. De verzorging hier is niet goed. De mensen zijn vaak te mager, gedrogeerd, hebben huidziektes. Er is geen direct water voor handen en het is erg heet in het gebouw. Toch klaagt de familie niet tegen de eigenaar van de instelling. Het is iemand waar ze veel respect voor hebben. In dit geval is deze man een Hadji, iemand die op bedevaart is geweest naar Mekka. Ook in Nederland wordt er weinig geklaagd en veel geaccepteerd. Er wordt vaak gedacht dat ‘de dokter het wel zal weten’, en omdat we opkijken tegen iemand die gestudeerd heeft denken we dat zo iemand het dan ook wel zal weten. We denken dat het noodzakelijk is en weten geen andere manier. We accepteren dat onze zieke familieleden, mensen waar we van houden, niet meer kunnen werken. Opgegeven zijn. In een isoleercel worden gestopt. Eten krijgen van slechte kwaliteit en veel medicatie krijgen. Maar waarom eigenlijk? 

In deze video kan je een schrijnend voorbeeld zien van een autistische man die enkele jaren geleden in een isoleercel zat. Enkele jaren geleden zaten mensen zelfs soms jarenlang vast. Iemand vastbinden is ook in Nederland nog steeds toegestaan. Zelf heb ik dat helaas ook moeten ervaren; ik ben bijna een week vastgebonden geweest op een ziekenhuisbed waarbij ik eenmaal onder de douche mocht en verder niet werd gewassen. Ook mijn tanden werden niet meer gepoetst. Nadat ik weer van het bed af mocht was er geen verpleger die me ondersteunde, zodat ik in elkaar zakte omdat mijn spieren teveel waren verzwakt.

Waarom accepteren we dit nog? En hoe kunnen we dit veranderen? Ik ben erg benieuwd naar jullie mening daarover.

Zie hieronder de foto’s die ik van Citra heb gehad:

 

Ik schrijf graag over psychiatrie; in de tijd dat ik in de psychiatrie zat werd ik niet beter maar vooral zieker. Ik heb zelf ondervonden dat het beter kan!

Geef een reactie