Ervaring psychose in Lombok, Indonesie

Categorieën Indonesië

In oktober dit jaar ben ik in Indonesië geweest. Daar heb ik een aantal mensen geïnterviewd over hoe ze met psychische aandoeningen omgaan. Dit vind ik erg interessant, omdat ze daar misschien wel veel betere manieren hebben dan wij hier. Hoe wij hier met psychische aandoeningen omgaan vind ik in ieder geval niet erg helpend.

In Lombok was ik op een avond met een aantal mensen aan het praten over dit onderwerp. Na een tijdje hierover gesproken te hebben, werd een van de mannen openhartig; hij vertelde me dat hij ongeveer 10 jaar geleden een psychose had gehad die 7 maanden duurde. Hij verloor al zijn geloof in de mensheid na te zijn verraden door een goede vriend. Hij begon daarop de Koran te lezen, en besloot op een gegeven moment om alleen bij God te willen zijn. Hij wilde niet meer omgaan met de mensen die God vereerden, of hem bedienden zoals hij dit zag. Waarom zou je met hen zijn, als je de altijd met de baas kunt zijn?

Het gevolg hiervan was dat hij de hele dag op straat rondliep, soms zonder kleren, zonder geld voor eten of een plek om te slapen. In deze tijd werd hij geholpen; hij kreeg kleding en voedsel van mensen die hem zagen lopen. In Indonesië wordt namelijk gedacht dat het ongeluk brengt om dit niet te doen. Hij wilde bijvoorbeeld wel eens eten kopen, en ook al had hij te weinig geld, dit werd hem nooit geweigerd. De verkoper is namelijk bang om de hele dag geen zaken meer te kunnen doen als hij hem geen eten zou geven. Daarnaast  brengt het geluk om deze mensen te helpen. Dit doen ze daarom heel graag, zelfs als de persoon bijvoorbeeld geen geld wil hebben omdat deze niet bezig is met materiële, of ‘wereldse’ zaken. Er wordt gedacht dat deze mensen in een spiritueel proces verkeren. Wat deze mensen aan zo’n persoon geven is dus ook een ondersteuning van een spiritueel proces. In Indonesië wordt met respect over deze mensen gedacht. Dit verhaal moet ik wel nuanceren omdat dit niet in heel Indonesië hetzelfde is. In bijvoorbeeld Jakarta worden deze mensen vaak opgesloten, platgespoten, zelfs vast geketend. Daar ga ik over schrijven in een volgende blog.

Na 7 maanden eindigde hij op een ander eiland (Bali). Toen begon hij de Koran weer te lezen. Daarin las hij over de vrienden van Mohammed. Hoewel ze de vrienden van een erg belangrijk persoon waren, vonden ze het niet erg om alle bescheiden dingen te doen die gedaan moesten worden in het dagelijks leven. Daarna besefte hij dat wat hij deed verkeerd was. Van de 5 zuilen van de islam, oefende hij slechts één uit, het geloof in God. Om een echte goede relatie met God te hebben, moest hij alle zuilen van de Islam volgen.

Daarna besloot hij terug naar deze realiteit te komen. Hij werd masseur en begon een alledaags leven te leiden. Hij vertelde ons dat hij zijn massagetechnieken had geleerd toen hij met God was. En hij had er inderdaad wel een aantal speciale. Hij masseerde mijn vriend, en tenslotte vertelde hij hem ‘om te gaan slapen’. Hij drukte op een aantal punten op zijn rug en ja, weg was hij.

Een paar dingen vallen me op aan dit verhaal. Ten eerste is de start van een psychose vaak een traumatische gebeurtenis. Ik denk dat het vaak een (onbewuste) keuze is om in een andere realiteit te verkeren, omdat deze realiteit te zwaar is geworden om nog mee om te kunnen gaan. Dat vertelt deze man denk ik heel mooi. Zijn gevoel om altijd met God te zijn is natuurlijk prachtig. De consequentie hiervan is natuurlijk wel dat deze realiteit wordt verwaarloosd; hij kleed zich niet meer aan en geld is niet meer belangrijk.

In onze maatschappij wordt hier anders op gereageerd dan in Indonesië: hier wordt de nadruk op eigen verantwoordelijkheid gelegd. Je bent zelf verantwoordelijk voor je leven, als je dat niet kan zijn dan wordt je geholpen om dat te doen. Er is geen proces wat wordt afgewacht. Iemand wordt vaak opgenomen en al dan niet gedwongen gemedicaliseerd zodat iemand weer op deze aarde terecht komt. Daar wordt een bijbehorende diagnose aan gegeven, bijvoorbeeld schizofrenie. Het gevolg hiervan is niet zelden (zelf)stigma en sociale uitsluiting; het is moeilijk om open te zijn over je ervaringen als je een baan wilt vinden, een relatie zoekt, bij de kapper zit of een huis wilt kopen. Kortom, je leven weer op wilt bouwen.

In Indonesië daarentegen wordt ervan uitgegaan dat dit een proces is wat iemand moet doorlopen. Dat wordt ondersteund, uit bijgeloof, maar ook omdat men in Indonesië niet denkt vanuit een individualistisch perspectief. Je geluk is afhankelijk van de gemeenschap, niet alleen van jezelf. Het is belangrijk om zo goed mogelijk voor elkaar te zorgen zodat iedereen goed gedijt. Ik denk dat dit laatste vooral heel belangrijk is. Als je je een waardevol lid van de samenleving blijft voelen dan geeft dat een gevoel van eigenwaarde en voldoening. De noodzaak tot vluchten (in een andere realiteit, in drugs) is er dan ook veel minder. Er is daarna ruimte om zonder oordeel van buitenaf je leven te vervolgen.

De vraag of het waar is of niet wat deze man altijd gedacht heeft doet helemaal niet ter zake. Voor deze man was het een waardevol onderdeel van zijn leven waar hij veel van heeft geleerd. Hij is tot dat punt gekomen omdat hij een proces heeft doorlopen, gesteund, zonder verder oordeel, door de mensen om hem heen. Als dat proces eerder was afgebroken, dan had hij de tijd niet gehad om tot dat punt te komen.

Wat is jouw mening hierover? Laat het hieronder achter. Ik lees het graag!

Ik schrijf graag over psychiatrie; in de tijd dat ik in de psychiatrie zat werd ik niet beter maar vooral zieker. Ik heb zelf ondervonden dat het beter kan!

4 gedachten op & ldquo;Ervaring psychose in Lombok, Indonesie

  1. De reacties op dit artikel van mijn oude blog wilde ik jullie niet onthouden. Deze heb ik hieronder gepost, voel je vrij om nog op ze te reageren!

    Anoniem23 november 2016 11:36
    Leuk stuk, heel interessant om te lezen hoe er daar wordt omgegaan met deze situaties. Wat mijn eerste reactie erop is, los van het feit dat het een leuk geschreven stuk is, is dat ik hier duidelijk een overeenkomst zie tussen Indonesië en Nederland. Beide landen maken gebruik van een systeem dat losgekoppeld is van de identiteit van betreffende patiënt zelf.

    Het systeem bij ons besteed de zorg van harry in de warries uit aan de overheid in plaats aanspraak te maken op mensen hun individuele inspanning, maar beide versies delen de overeenkomst dat hulp niet gebaseerd is op interesse in de patient maar op het welbevinden van de zorger. In Nederland krijgen geschoolde zorgdragers betaald om hun patiënten te hulp te staan, in Indonesïe krijgen ze betaald met geluk en zelfs het afwenden van ongeluk!

    Het gaat mij er niet zozeer om welke methode beter is, maar ik vind het super interessant om het te vergelijken ga zo door met de blog!

    Charlotte Apeldoorn24 november 2016 09:12
    Bedankt voor je reactie! Je hebt gelijk denk ik, in beide gevallen wordt uitgegaan van het perspectief en het voordeel van de ondersteunende partij. Maar wat heeft iemand eigenlijk nodig? Het wordt in beide gevallen vaak niet eens gevraagd. Maar dat is wel heel belangrijk natuurlijk, goed punt. Toch denk ik wel dat er een wederkerige relatie mag zijn; en dan is het denk ik belangrijk om af te vragen wat het voordeel is voor beide partijen. Dat zou een ideale situatie zijn die denk ik ook wel haalbaar is.

    Marieke23 november 2016 16:32
    Ik denk dat je de spijker op zijn kop slaat…Vooral met dat laatste stukje: de vraag of het waar is of niet wat deze man enz. Het gaat vooral om hoe mensen je in je waarde kunnen laten, en dan vooral over mensen met psychische klachten…zij zijn niet gek en iedereen kan door een traumatische gebeurtenis op een punt komen dat het je gewoon overkomt en dan je dan al helemaal niet snapt wat er met je gebeurd. De “weg” die iemand dan neemt naar genezing of verbetering maakt niet uit, als ze de kans maar krijgen en in hun eigenwaarde mogen blijven…want vaak ben je al onzeker genoeg en is je eigenwaarde daardoor erg laag. Mooi stuk…lees graag je volgende blogs ook.

    Charlotte Apeldoorn24 november 2016 10:38
    Dankjewel voor je reactie! Mensen in hun waarde laten is denk ik inderdaad heel belangrijk, en iedereen verdient een kans om er weer uit te komen. De ervaring op zichzelf kan ook heel beangstigend zijn en dan is het juist zo belangrijk om je veilig te voelen in je omgeving.

    Josien Wilemsen10 januari 2017 13:23
    Mooi geschreven en interessant om naar te kijken. Misschien is het een te individuele benadering om je af te vragen wat de persoon zelf nodig heeft of dat het gaat over voordeel van de gever. Die persoon is onderdeel van een gemeenschap: wat heeft de gemeenschap nodig om goed te functioneren?

  2. Dag Josien, dank voor je compliment! Ik denk dat je een goede vraag stelt. Ik ben het met je eens dat het niet zozeer de individu is die iets nodig heeft, maar dat het de gemeenschap als geheel is die goed moet functioneren. De benadering van iemand in een crisis wordt dan ook beter gedragen door het geheel.

Geef een reactie